Zelfstandig of niet?
Uitgelichte artikelen
Wetgeving in beweging
Per 31 december 2026 komt er een nieuw rechtsvermoeden in de wet. Werk je tegen een uurtarief op of onder een wettelijke tariefgrens, dan wordt aangenomen dat je werkt op basis van een arbeidsovereenkomst. Je opdrachtgever is dan aan zet om te laten zien dat dat niet zo is. Dat verandert je bewijspositie, maar het gaat niet vanzelf. Het rechtsvermoeden werkt in een procedure tussen jou en je opdrachtgever, dus het speelt pas als jij die stap zet.
Je leest er alles over in ons artikel Een arbeidsovereenkomst opeisen: wat moet je aantonen?
Het staat los van de fiscale kant. De Belastingdienst toetst niet aan dit rechtsvermoeden en beoordeelt zelf of je als zelfstandige werkt. Wat de tariefgrens is en wat dit voor jouw opdrachten betekent, lees je in Zzp’er in de cultuursector: werk je écht zelfstandig?
Verdiep je kennis
Wil je meer weten over de achtergronden van dit thema of ben je op zoek naar specifieke informatie? In deze kennisbank vind je artikelen, onderzoeken en hulpmiddelen over schijnzelfstandigheid. Gebruik de filters om direct de informatie te vinden die past bij jouw organisatie of vakgebied.
Starten als zelfstandige in de culturele en creatieve sector
Een arbeidsovereenkomst opeisen: wat moet je aantonen?
Kan ik als zelfstandige ook WW ontvangen?
Loondienst én zzp: waar moet je op letten?
Loondienst én zzp: hoe zit het met je pensioen?
Zzp’er in de cultuursector: werk je écht zelfstandig?
Aan de slag
Veelgestelde vragen
We beantwoorden de meest gestelde vragen over het werken als zzp’er. Je krijgt ook tips, tools en links naar verdiepende artikelen in onze kennisbank.
Nee, aansturing is één van de negen punten waar naar gekeken wordt, maar niet doorslaggevend op zichzelf. Het gaat om het totaalplaatje: hoe de samenwerking in de praktijk verloopt. Lichte inhoudelijke afstemming is iets anders dan dagelijkse instructies over hoe en wanneer je werkt.
Per 31 december 2026 komt daar een tweede route bij. Werk je tegen een uurtarief op of onder de wettelijke tariefgrens, dan wordt aangenomen dat je een arbeidsovereenkomst hebt en is je opdrachtgever aan zet om het tegendeel te laten zien. Dat speelt tussen jou en je opdrachtgever. De Belastingdienst toetst er niet aan en beoordeelt zelf. Lees meer in Zzp’er in de cultuursector: werk je écht zelfstandig?
De handhaving richt zich in eerste instantie op de opdrachtgever. Een eerste contact kan een telefoontje zijn, een vragenbrief of een bedrijfsbezoek. In 2026 kiest de Belastingdienst in beginsel eerst voor een bedrijfsbezoek, waarbij wordt besproken hoe zzp’ers worden ingezet. Dat is een tijdelijke verzachting die op 1 januari 2027 vervalt. Blijkt uit zo’n onderzoek dat er sprake is van schijnzelfstandigheid, dan kan dat ook gevolgen voor jou hebben.
Ja, dat kan. Bij je opdrachtgever heet dat een naheffing, bij jou een navordering. Wordt schijnzelfstandigheid vastgesteld, dan kunnen ook jouw aangifte en aftrekposten zoals de zelfstandigenaftrek worden herzien.
Daarvoor kan de Belastingdienst vijf jaar terug, gerekend vanaf het eind van het belastingjaar. Kreeg je uitstel voor je aangifte, bijvoorbeeld via je boekhouder, dan komt die periode daar nog bij. Voor navordering geldt wel een extra voorwaarde: de Belastingdienst heeft een nieuw feit nodig, tenzij er sprake is van kwade trouw.
Let op: de grens van 1 januari 2025 die bij je opdrachtgever geldt, geldt hier niet. In het Handhavingsplan staat wel dat de Belastingdienst zich bij opdrachtnemers zoveel mogelijk richt op de meest recente openstaande aangifte. Dat is een uitgangspunt en geen garantie.
Voor de kwalificatie niet. Wat jij en je opdrachtgever willen bepaalt niet hoe de samenwerking juridisch heet. Dat volgt uit hoe er feitelijk wordt gewerkt, en het arbeidsrecht is op dit punt dwingend.
Het nieuwe rechtsvermoeden verandert daar niets aan, want dat werkt alleen als jij het zelf inroept. Wil je dat niet, dan gebeurt er niets. De Belastingdienst staat daar los van en kan een arbeidsrelatie herbeoordelen, ook als jij en je opdrachtgever het samen eens zijn. Lees meer in Zzp’er in de cultuursector: werk je écht zelfstandig?
Het hebben van meerdere opdrachtgevers is een positief signaal voor ondernemerschap, maar geen garantie. De beoordeling geldt per opdracht. Een specifieke opdracht kan alsnog op loondienst lijken, ook als je daarnaast voor andere opdrachtgevers werkt.
Niet automatisch. De beoordeling van de arbeidsrelatie geldt ook bij driehoeksconstructies. Een tussenpartij verschuift het risico, maar lost het niet op. Controleer goed wat er in jouw overeenkomst staat en hoe de dagelijkse praktijk eruitziet.
Een vrijwaringsbepaling probeert het fiscale risico bij jou neer te leggen. Voor een deel van de heffing kan dat niet: de premies werknemersverzekeringen en de werkgeversheffing Zorgverzekeringswet mogen wettelijk niet op jou worden verhaald. Een afspraak die daarvan afwijkt is nietig, ook als je hem hebt ondertekend, en er blijft dan niets van die afspraak over. Voor de loonbelasting en de premie volksverzekeringen ligt het anders: verhaal daarvan is wel toegestaan, en jij kunt het verhaalde bedrag als voorheffing verrekenen. Lees meer in Naheffing loonheffingen: wat mag je verhalen op de zzp’er?