Waarom blijven ontwikkelen als zzp’er in de culturele en creatieve sector?
De culturele en creatieve sector is een sector van doeners en makers. Van mensen die graag nieuwe dingen proberen en zich willen ontwikkelen. Tegelijk is het een sector waar veel verandert: in technologie, in wet- en regelgeving, en in wat opdrachtgevers vragen. Blijven leren is daarmee geen luxe, maar noodzaak. Op deze pagina lees je waarom dat zo is en hoe je ermee aan de slag kunt.
In het kort
- Ongeveer de helft van de werkenden in de culturele en creatieve sector is zelfstandige, en bij de kunsten en erfgoed is dat ruim zes op de tien.
- Als zzp’er heb je geen werkgever die een opleidingsbudget regelt, dus je ontwikkeling is jouw eigen keuze en jouw eigen planning.
- Wat opdrachtgevers vragen verandert: digitale vaardigheden, nieuwe regels rond arbeidsrelaties en verschuivende normen in je vakgebied.
- Zzp’ers in deze sector verdienden in 2019 gemiddeld minder dan zzp’ers elders in Nederland, en wie het minst verdient verlaat de sector het vaakst.
- Ontwikkeling hoeft geen langdurige opleiding te zijn, en voor een deel van de kosten kun je een aanvraag doen bij Werktuig PPO.
Een sector vol zelfstandigen
Zelfstandigheid is in de culturele en creatieve sector de gewone gang van zaken. Over de breedte van de sector werkt ongeveer de helft van de werkenden als zelfstandige, en bij de kunsten en erfgoed ligt dat rond de 61 procent. Dat blijkt uit een verkenning van HTH Research uit 2023, die de bestaande cijfers over de sector op een rij zette.
Die zelfstandigheid past bij het karakter van de sector: projectmatig werk, veel kleine opdrachtgevers, en professionals die hun eigen koers willen varen.
Maar zelfstandigheid betekent ook: zelf verantwoordelijk zijn voor je ontwikkeling. Er is geen werkgever die een opleidingsbudget regelt of je naar een cursus stuurt. Terwijl de wereld om je heen niet stilstaat.
Wat verandert er?
Opdrachtgevers verwachten steeds vaker digitale vaardigheden, van het werken met nieuwe software tot het inzetten van AI-tools. Dat verandert niet alleen wat je maakt, maar ook wat je aan een opdrachtgever moet kunnen uitleggen die er zelf minder van weet.
Ook de regels rond zelfstandigheid zijn in beweging. Of jij als zelfstandige werkt of feitelijk in dienst bent, is een vraag waar de afgelopen jaren veel over te doen is geweest. In Zzp’er in de cultuursector: werk je écht zelfstandig? lees je waar het op aankomt, en in Een arbeidsovereenkomst opeisen: wat moet je aantonen? wat je kunt doen als je denkt dat je feitelijk werknemer bent.
En binnen je eigen vakgebied verschuiven de normen: wat vijf jaar geleden gangbaar was, kan nu achterhaald zijn.
Waarom investeren in jezelf loont
Het meest concrete argument is het inkomen. Zzp’ers in de culturele en creatieve sector verdienden in 2019 gemiddeld minder dan zzp’ers in de rest van Nederland, en binnen de sector zijn de verschillen groot: bij de kunsten en erfgoed en in het cultureel onderwijs liggen de inkomens het laagst. Dat blijkt uit cijfers van het CBS, die HTH Research in 2023 op een rij zette.
Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam vonden hetzelfde beeld langs een andere weg. In een studie uit 2021 volgden zij negen jaar lang alle mensen die in januari 2010 in de creatieve industrie werkten, en zagen dat zzp’ers gedurende die hele periode gemiddeld het minst verdienden van alle werkenden in de sector. Zij tekenen daarbij aan dat de inkomens van zelfstandigen en werknemers niet één op één te vergelijken zijn.
Dezelfde onderzoekers keken ook naar wie de sector verlaat, en dat maakt het inkomen meer dan een ongemak. Van de mensen die in januari 2010 in de creatieve industrie werkten, was negen jaar later 46 procent vertrokken om andere redenen dan pensioen. Wie het minst verdiende, vertrok het vaakst. De kans om te blijven nam toe met het inkomen, tot een punt rond 3.000 euro bruto per maand.
Ontwikkeling is een van de weinige dingen die je daar zelf aan kunt doen. Bijscholing in je vak vergroot wat je kunt leveren, en bijscholing in ondernemerschap of acquisitie vergroot wat je daarvoor kunt vragen.
En er is nog een reden die niet in cijfers staat. De meeste mensen beginnen in deze sector omdat ze het werk zelf willen doen. Bijblijven in je vakgebied houdt dat overeind.
Welke vormen van ontwikkeling zijn er?
Professionele ontwikkeling hoeft niet altijd een langdurige opleiding te zijn. Het kan ook gaan om:
- Een korte training of cursus
- Coaching of begeleiding
- Een meester-gezeltraject waarbij je leert van een ervaren vakgenoot
- Deelname aan een leernetwerk of intervisiegroep
- Zelfstudie, bijvoorbeeld via online cursussen
Wat past, hangt af van je situatie, je leerdoel en je budget. Het belangrijkste is dat je een bewuste keuze maakt en niet wacht tot het te laat is.
Financiële ondersteuning via Werktuig PPO
Voor zzp’ers en werknemers in de culturele en creatieve sector bestaat Werktuig PPO: een regeling die een deel van de kosten van een ontwikkeltraject vergoedt. Je kunt zelf bepalen welke opleiding, training of ander traject je volgt, zolang het bijdraagt aan je professionele ontwikkeling. Wat de regeling precies vergoedt en waar je aan moet voldoen, lees je op de aanvraagpagina.
Aan de slag
Wil je nadenken over je ontwikkeling maar weet je niet waar te beginnen? Begin met de vraag: wat heb ik over vijf jaar nodig om nog steeds werk te hebben dat ik leuk vind en waar ik van kan leven? Welke vaardigheden mis ik nu, en welke zou ik willen versterken?
Heb je een concreet plan? Dien dan een aanvraag in bij Werktuig PPO.
