Update: hoe zit het met de controles op zzp-inhuur in 2026?

Werk je met zzp’ers? Dan wil je als opdrachtgever graag duidelijkheid. Sinds 2025 controleert de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid. Dat raakt veel organisaties in de culturele en creatieve sector. In dit artikel leggen we uit wat er in 2026 verandert. Je leest ook wat een bedrijfsbezoek kan betekenen. En je krijgt praktische stappen om je inhuur op orde te brengen.

De Belastingdienst kijkt of het werk in de praktijk lijkt op loondienst. Dus: stuurt iemand je team aan? Werk je met roosters en vaste werkdagen? Of draait iemand mee alsof die werknemer is? Dan loop je meer risico. Belangrijk: het gaat niet alleen om wat er in het contract staat. De praktijk telt zwaar mee. Als contract en praktijk botsen, wint de praktijk.

Wat is er anders dan in 2025?

In 2025 werkte de Belastingdienst met een ‘zachte landing’. In 2026 blijft die zachte landing deels bestaan. Je krijgt niet direct een verzuimboete als je iets fout hebt gedaan. De Belastingdienst begint meestal met een bedrijfsbezoek. Tegelijk wordt de handhaving in 2026 strenger dan die was. De Belastingdienst kan weer vergrijpboetes geven bij opzet of grove schuld. Dat is een zwaardere boete bij bewust fout handelen, of bij heel slordig gedrag. Ook kan een controle breder uitpakken, bijvoorbeeld over een kalenderjaar.

Hoe werkt een bedrijfsbezoek?

Zie een bedrijfsbezoek als een gesprek. De Belastingdienst wil snappen hoe je met zzp’ers werkt. Vaak gaat het over rollen, aansturing en inbedding in je organisatie. Dit bezoek is ook een kans. Je kunt laten zien dat je beleid hebt. En dat je risico’s herkent en aanpakt. Dat helpt, ook als je nog niet alles perfect geregeld hebt.

Wat kun je nu doen als opdrachtgever?

Je hoeft niet te stoppen met het inhuren van zzp’ers. Maar je moet wél scherper kiezen wanneer het past. We geven je een aantal tips:

1. Breng je zzp-inhuur in kaart
   Zet op een rij wie je inhuurt, voor welk werk en voor hoe lang. Noteer ook wie de opdracht aanstuurt.
2. Check eerst de opdrachten met vaste roosters en sturing
   Risico zit vaak in vaste uren, vaste plek en directe aansturing. Ook ‘piek of ziek’ kan dan alsnog loondienst lijken
3. Maak de opdracht scherper
   Schrijf een helder resultaat op. Geef ruimte voor planning en werkwijze. Voorkom dat iemand “meedraait als collega” in je team.
4. Leg je keuze vast in 5 regels
   Noteer per opdracht: resultaat, aansturing, vrijheid, vervanging en evaluatie. Bewaar dit samen met contract en check-uitkomst in je projectmap.
5. Evalueer tijdens de klus
   Check halverwege: doen we nog wat we hebben afgesproken? Stuur bij als de praktijk verschuift.

Tools van de Rijksoverheid:

• Het juiste contract’: vul de 10 vragen in en gebruik de uitkomst als startpunt voor het gesprek met je zzp’ers.
• Webmodule beoordeling arbeidsrelatie: dit is een uitgebreidere tool en geeft een duidelijke aanwijzing. Print of bewaar de uitkomst en zet er een korte toelichting bij wat je afweging was.
• Algemene modelovereenkomsten: let op modelovereenkomsten geven vooral zekerheid als je werkt zoals in het model staat.

Tools en steun via Platform ACCT:

• Sectorale modelovereenkomsten: overzicht van modellen die relevant zijn voor de culturele en creatieve sector.
• Rekentool cao-loon naar zzp-tarief: om cao-salaris en zzp-tarief eerlijk te vergelijken.
• Zekere Zaak Advies: voucher die 75% vergoedt tot € 1.500 voor advies over o.a. arbeidsrelaties.
• digiPACCT (HR-netwerk): community, kennissessies en netwerkbijeenkomsten voor HR en arbeidsvoorwaarden.

Je hoeft geen jurist te zijn. Je hebt wél een vaste werkwijze nodig.

1) Kies bewust per opdracht

Stel jezelf drie vragen:

• Stuur ik op resultaat of op aanwezigheid?
• Kan iemand dit doen met eigen keuzes?
• Past dit bij een tijdelijke klus?

Als je drie keer ‘nee’ zegt, kies dan liever een andere manier om met elkaar te werken.

2) Maak een mini-dossier per opdracht

Bewaar dit bij elkaar:

• Resultaat en oplevermoment
• Aansturing: wie stuurt en hoe vaak?
• Vrijheid: planning/werkwijze door zzp’er
• Vervanging: kan dat, en hoe?
• Evaluatie: wanneer check je de praktijk?

Dit dossier helpt bij een bedrijfsbezoek.

3) Bespreek alternatieven als zzp niet past

Soms wil je flexibiliteit, maar past zzp niet. Dan kun je vaak nog steeds flexibel werken in loondienst. De Rijksoverheid noemt dit ook als route: arbeidsovereenkomst kan óók flexibel, als je afspraken goed maakt.