Loopbaan APK Cultuur: stilstaan om vooruit te komen
In de culturele en creatieve sector werken bevlogen mensen. Musici die vanaf hun jeugd toewerken naar een plek in een orkest. Technici die hun vak verstaan. Programmeurs die het podium vullen met acts waar ze zelf van houden. Die bevlogenheid is een kracht, maar kan ook een valkuil zijn. Want wie neemt er de tijd om stil te staan bij de vraag: past dit werk nog bij wie ik nu ben?
De Loopbaan APK Cultuur biedt die ruimte. In drie gesprekken met een loopbaancoach met affiniteit met de sector reflecteer je op je ontwikkeling, neem je je loopbaanwensen onder de loep, en maak je plannen voor de volgende stappen. De regeling werd de afgelopen jaren gefaciliteerd door een samenwerkingsverband van sociale partners onder leiding van Platform ACCT, in het kader van de MDIEU-regeling van het ministerie van SZW. Inmiddels is de regeling weer geopend en wordt deze volledig gefinancierd door het Sociaal Fonds Podiumkunsten (SFPK). Deelnemers leggen zelf 30% van de kosten in.
Het hoeft geen crisis te zijn
Een veelgehoord misverstand is dat je pas naar een loopbaancoach gaat als je een groot probleem hebt. Dat is niet zo. De APK is juist laagdrempelig bedoeld, als een onderhoudsbeurt voor je werkende leven. Sommige deelnemers komen met een concrete vraag, anderen met een vaag gevoel dat er iets moet veranderen.
Harpiste Saskia deed de APK nadat corona haar hele werkbestaan op zijn kop had gezet. “Ik was in één keer alles kwijt. Wat overkwam me nu? Hoe moest ik verder?” Voor haar was de coaching een manier om die vragen te ordenen. Anderhalf jaar later noemt ze het “een onderhoudsbeurt die nooit af is.”
Altviolist Dirk had geen gebrek aan werk, maar worstelde met de combinatie van een freelance bestaan en een jong gezin. “Ik werk veel op onregelmatige tijdstippen en die late uren en de onzekerheid begonnen me tegen te staan.” Hij dacht aanvankelijk dat hij iets totaal anders moest gaan doen, een 9-tot-5 baan bij de overheid. De coaching hielp hem ontdekken dat het genuanceerder lag: hij zocht stabiliteit en regie over zijn agenda, niet per se een andere sector.
Hoe werkt het?
De gesprekken zijn vertrouwelijk en op maat. Coaches werken met verschillende methoden, afhankelijk van wat bij de deelnemer past: vragenlijsten, reflectieopdrachten, gesprekken over waarden en drijfveren, of creatievere werkvormen. Een terugkerende opdracht is het verzamelen van feedback uit je omgeving: wat zien anderen als jouw kwaliteiten? Die antwoorden kunnen verrassend zijn en geven vaak een steviger fundament onder je zelfbeeld.
Loopbaancoach Erik Wissema: “Elke loopbaanvraag begint met: wie ben ik ook alweer en wat vind ik ook alweer belangrijk in het leven? Het is geen hogere wiskunde. De antwoorden zitten al ergens, maar je hebt aandacht nodig om ze eruit te krijgen.”
Voor Dirk betekende dat onder meer een opdracht om zijn leven in te delen tot zijn tachtigste, op de meest ideale manier mogelijk. “Het mocht heel wild, maar dat bleek bij mij helemaal niet mijn drijfveer. Ik wilde gewoon een huisje met een moestuin.” Die ontdekking gaf richting: het moest minder spannend, meer rust in de tent.
De sector kent zijn eigen dynamiek
De coaches die werken voor de Loopbaan APK kennen de culturele sector van binnenuit. Dat scheelt uitleg. Ze weten hoe het is om als freelancer voor verschillende opdrachtgevers te werken, hoe veeleisend het orkestleven kan zijn, hoe de grens tussen werk en identiteit vaak vervaagt.
Coach Steven Cornelissen herkent dat patroon: “Ik kom veel mensen tegen die zich vanaf kinds af aan helemaal in de muziek hebben gestort. Dat is hun hele leven. Hun hele binnenwereld heeft zich daarin gevormd.” Juist daarom kan het confronterend zijn om na te denken over wat je eigenlijk zelf wilt, los van wat er altijd van je werd verwacht. “Maar als mensen zich meer bewust worden van hun autonomie en eigen keuzes maken, dan is dat vaak heel verhelderend.”
Ook het gevoel nergens bij te horen komt regelmatig terug, vertelt Cornelissen. Freelancers die voor verschillende orkesten werken, stellen zichzelf de vraag: waar hoor ik eigenlijk? Die thema’s van verbondenheid en zingeving zijn verweven met loopbaanvragen.
Concrete resultaten
De APK leidt niet altijd tot grote veranderingen, maar soms wel. Dirk besloot na de coaching te stoppen met concerten geven en volledig over te stappen op lesgeven. Hij paste zijn LinkedIn-profiel aan, belde alle orkesten om te vertellen dat hij een ander pad insloeg, en mag inmiddels lesgeven op het conservatorium. “Iets wat ik altijd graag wilde. Dat is een enorm bijzondere wending.”
Annemarie, marketeer bij een poppodium, kwam binnen met het gevoel “ik wil niet meer, ik wil weg.” Ze kampte met een burn-out en wist niet wat ze moest veranderen. Tijdens de coaching ontdekte ze welke taken haar energie gaven en welke niet. Vervolgens ging ze het gesprek aan met haar directeur om haar functie aan te passen. “Daarna ging ik veel lichter naar mijn werk. Ik weet nu waar ik energie van krijg in mijn functie.”
Soms is de uitkomst vooral bevestiging: je bent goed bezig, je hoeft het roer niet om te gooien. Ook dat is waardevol. Coach José Kamminga: “Soms is die APK een manier om te horen dat je gewoon goed bezig bent. In je werkende leven heb je te maken met eigen verwachtingen, maar ook die vanuit je omgeving. Het is dan goed om stil te staan bij wat je echt wilt.”
Rol van de werkgever
Hoewel de APK een individueel traject is, kan de werkgever een belangrijke rol spelen door medewerkers erop te wijzen. Programmeur Eva werd door haar leidinggevende op de mogelijkheid gewezen toen ze worstelde met onzekerheid in haar nieuwe functie. Coach Marcella van Megen: “De leidinggevende heeft Eva hierin ondersteund en de deur opengezet. Dat soort werkgeverschap was lang niet gewoon in de kunst en cultuur, maar dat komt nu steeds meer op.”
De gesprekken zelf blijven vertrouwelijk, de inhoud wordt niet met de werkgever gedeeld. Maar het signaal dat een organisatie ontwikkeling serieus neemt, maakt het voor medewerkers makkelijker om de stap te zetten.
Ervaringen uit de praktijk
Hoe is zo’n coachingtraject nu in de praktijk? In het kader van de hierboven genoemde MDIEU-regeling spraken we met vier duo’s van coach en deelnemer over hun ervaringen met de Loopbaan APK.
Aanmelden
De Loopbaan APK Cultuur staat open voor werknemers in loondienst bij organisaties die aangesloten zijn bij het Sociaal Fonds Podiumkunsten (SFPK) of het Sociaal Fonds Nederlandse Podia (SFNP). Denk aan orkesten, poppodia, festivals, dans-, muziek- en theatergezelschappen. De regeling wordt gefinancierd door SFPK; deelnemers betalen zelf 30% van de kosten.