Ontwikkelen in een sector die niet stilstaat

De sector is op meerdere fronten in beweging. Digitalisering raakt bijna elke functie: van online ticketing tot digitale archivering, van publieksdata tot nieuwe presentatievormen. Er worden vaardigheden gevraagd die vijf jaar geleden nog geen rol speelden. Fair practice en goed werkgeverschap krijgen meer aandacht, wat iets vraagt van leidinggevenden, maar ook van medewerkers die willen meedenken. De relatie met het publiek verandert: participatie, nieuwe vormen van programmeren en publieksopbouw vragen om andere manieren van werken. En veel organisaties staan voor een generatiewisseling, waarbij kennis en ervaring moeten worden overgedragen terwijl nieuwe generaties binnenkomen met andere verwachtingen.

De nulmeting van Platform ACCT uit 2025 laat zien dat werknemers in de culturele en creatieve sector graag nieuwe dingen leren. Van hen zegt 82 procent dat zij in hun werk telkens weer nieuwe dingen proberen te leren, tegen 76 procent in de rest van de arbeidsmarkt. Aan de motivatie ligt het dus niet.

Wat wel achterblijft, is de deelname. In de rest van de arbeidsmarkt volgde 54 procent van de werknemers de afgelopen twee jaar een opleiding of cursus voor het werk. In de culturele en creatieve sector was dat 42 procent.

Ook het aanbod blijft achter. Werkgevers in deze sector zeggen minder vaak dat zij scholings- of opleidingsmogelijkheden bieden: 77 procent tegen 84 procent elders. Dat is volgens de nulmeting het enige punt waarop de leercultuur hier lager uitvalt dan in de rest van de arbeidsmarkt. En werknemers zijn er zelf ook minder tevreden over dan werknemers elders.

Een deel van de verklaring zit in de manier waarop het werk is georganiseerd. Veel organisaties zijn klein, budgetten zijn krap en scholing is vaak de financiële sluitpost. Ook de werkdruk staat soms voldoende aandacht voor scholing in de weg. De SER en de Raad voor Cultuur signaleerden dat in 2017 al in hun advies Passie gewaardeerd. Voor jou betekent dat iets praktisch: als je wacht tot je werkgever met een aanbod komt, kan het zijn dat je lang moet wachten.

Ontwikkeling is meer dan een cursus volgen om beter te worden in wat je nu doet. Het gaat ook over de vraag waar je naartoe wilt. Wat wil je over vijf jaar doen? Loop je ergens tegenaan? Of wil je gewoon eens stilstaan bij je loopbaan voordat je verder rent?

Voor precies dat moment bestaat de Loopbaan APK Cultuur: een kort traject met een loopbaancoach waarin je je situatie tegen het licht houdt en ontdekt welke stappen bij je passen. Je hoeft daar geen crisis voor te hebben. Juist als het goed gaat, kan het helpen om richting te bepalen.

Er is nog een reden om verder te kijken dan je huidige functie. In een studie uit 2021 volgden onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam negen jaar lang iedereen die in januari 2010 in de creatieve industrie werkte. Het aantal vaste contracten liep in die periode sterk terug. Die mensen zijn grotendeels niet als zelfstandige verdergegaan, maar hebben de sector verlaten.

Ook de sociale fondsen in de culturele en creatieve sector zijn op loopbaanontwikkeling gericht. Werk je in de podiumkunsten, dan kun je terecht bij het Loopbaanontwikkelingsfonds (LOF) Podiumkunsten voor ondersteuning bij scholing en loopbaanvragen. Voor dansers biedt Omscholing Dansers Nederland begeleiding richting een tweede carrière. Deze fondsen worden betaald uit premies van werkgevers en werknemers samen: de sector die collectief in ontwikkeling investeert.

Je hoeft niet te wachten tot een ander iets regelt. Er zijn concrete mogelijkheden om zelf aan de slag te gaan:

• Begin bij het gesprek: bespreek je ontwikkeling in je functioneringsgesprek of plan er een apart moment voor. Wees concreet over wat je wilt en waarom.
• Kijk wat je cao biedt: veel cao’s in de culturele en creatieve sector kennen afspraken over scholing, een ontwikkelplan of een opleidingsbudget. In het artikel Scholing: wanneer betaalt je werkgever, en wanneer regel je het zelf? lees je per situatie hoe dat zit.
• Vraag een bijdrage aan bij Werktuig PPO: wil je je verder ontwikkelen op een manier die verder gaat dan wat je functie strikt vereist, dan kun je daarvoor zelf een aanvraag doen. Wat de regeling vergoedt en waar je aan moet voldoen, lees je op de aanvraagpagina.
• Denk breder dan cursussen: ontwikkeling kan ook via coaching, intervisie, meelopen met een collega of een tijdelijk project buiten je eigen team.

Investeren in ontwikkeling is geen luxe, maar onderhoud. Voor jou, omdat je er wendbaar en gemotiveerd door blijft. En voor de sector, die alleen meebeweegt met de tijd als de mensen die er werken dat ook doen. Je werkgever en de sector bieden ruimte, via de cao, via regelingen en via de fondsen. Maar de eerste stap is vaak die van jou.