Zzp’ers inhuren in de culturele en creatieve sector

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op arbeidsrelaties. Als schijnzelfstandigheid wordt vastgesteld, kan dat leiden tot correcties en naheffingen over eerdere perioden.

In 2026 geldt daarbij het volgende: er worden géén verzuimboetes opgelegd, maar bij opzet of grove schuld kan de Belastingdienst wél vergrijpboetes opleggen. Handhaving begint vaak met een bedrijfsbezoek. De overheid heeft daar ook een handleiding voor gepubliceerd.

Zzp-inhuur past het best als de opdracht een aantal duidelijke kenmerken heeft: het gaat om werk met een concreet resultaat (een ontwerp, een montage, een training, een lichtplan), dat tijdelijk is (een project of productie), waarbij de zzp’er zelf bepaalt hoe het werk wordt gedaan, en het eigen ondernemersrisico draagt (geen loondoorbetaling bij ziekte, eigen verzekeringen, eigen materiaal).

In de cao Nederlandse Podia is bijvoorbeeld vastgelegd dat zzp-inhuur bedoeld is voor incidenteel voorkomend werk, werkzaamheden van zeer korte duur, of werk waarvoor bijzondere competenties nodig zijn.

Het risico op schijnzelfstandigheid stijgt vooral als de opdracht in de praktijk steeds meer op ‘reguliere werkzaamheden’ gaat lijken. Er zijn een aantal duidelijke signalen om op te letten:

• Je maakt roosters en plant vaste werkdagen in.
• Je geeft dagelijks leiding of inhoudelijke instructies, net als bij eigen personeel.
• De zzp’er draait structureel mee in je team.
• De zzp’er kan zich niet laten vervangen door iemand anders.
• De opdracht loopt lang door en voelt eigenlijk als een vaste functie.

Herken je een of meer van deze signalen? Dan is het belangrijk om de samenwerking anders in te richten. Alleen het contract aanpassen is niet genoeg: het gaat om wat er in de praktijk gebeurt. Met de onderstaande stappen kun je dat per opdracht concreet maken.

Om binnen de kaders van de Wet DBA te werken hoef je geen uitgebreid dossier op te bouwen. Met een vaste werkwijze kom je al een heel eind.

• Stap 1: breng je zzp-inhuur in kaart. Zet op een rij wie je inhuurt, waarvoor, hoe lang en wie er aanstuurt. Zo wordt snel zichtbaar welke opdrachten structureel zijn en welke echt tijdelijk.
• Stap 2: maak de opdracht zzp-proof. Stuur op het resultaat, niet op aanwezigheid. Geef de zzp’er ruimte in planning en werkwijze. Voorkom dat iemand als collega meedraait in je team.
• Stap 3: leg je keuze vast in vijf regels. Noteer per opdracht het beoogde resultaat, de manier van aansturing (hoe vaak en door wie), de vrijheid in planning en werkwijze, of vervanging mogelijk is, en wanneer je evalueert. Bewaar dit samen met de opdrachtovereenkomst en eventuele uitkomsten van de tools hieronder. Dat helpt bij vragen (van de Belastingdienst) achteraf.
• Stap 4: evalueer tijdens het project. Plan één moment om te checken of de praktijk nog klopt met de afspraken. Stuur bij als de samenwerking ongemerkt richting loondienst verschuift.

Er zijn verschillende hulpmiddelen van de overheid die je helpen om je keuze te onderbouwen.

• Hetjuistecontract.nl is een snelle keuzehulp waarmee opdrachtgever en opdrachtnemer samen bepalen welk contract past. Het is een goede start van het gesprek.
• De Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie is een uitgebreidere vragenlijst die een indicatie geeft of een opdracht als zzp-werk of als loondienst kwalificeert.
• Modelovereenkomsten zijn beschikbaar via de Belastingdienst, zowel algemene modellen als branchespecifieke. Let op: een modelovereenkomst helpt alleen als je er ook daadwerkelijk naar werkt. Het contract op zichzelf biedt geen garantie.
• De OndernemersCheck beantwoordt een andere vraag: of iemand ondernemer is voor de inkomstenbelasting. Dat is iets anders dan de vraag of een specifieke opdracht als zzp of loondienst kwalificeert. Gebruik deze check als extra context, niet als vervanging.

Naast de tools van de Rijksoverheid zijn er ook hulpmiddelen die speciaal voor de culturele en creatieve sector zijn ontwikkeld, zoals:

• Rekentool cao-loon naar zzp-tarief
  Met deze rekentool reken je een cao-salaris om naar een zzp-tarief, in lijn met Fair Pay. Handig voor begrotingen en voor het gesprek over een eerlijk tarief.
• Zekere Zaak en Zekere Zaak Advies
  Wil je een opdracht omzetten naar een dienstverband, of twijfel je over de beste route? Via Oog voor Impuls kun je ondersteuning krijgen. Zekere Zaak biedt een financiële bijdrage bij omzetting naar loondienst. Zekere Zaak Advies is een adviesvoucher met 75% vergoeding tot €1.500.
• digiPACCT: HR-netwerk en community
  Via digiPACCT kun je sparren met collega’s, ervaringen uitwisselen, sessies bijwonen en werken aan een vaste aanpak voor zzp-inhuur.

De afgelopen jaren werkte het kabinet aan het wetsvoorstel VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden), bedoeld om wettelijk duidelijker te maken wanneer iemand werknemer is en wanneer zelfstandig werk past. Het coalitieakkoord “Aan de slag” (januari 2026) zet een andere koers in. De VBAR wordt opgeknipt: alleen het rechtsvermoeden van werknemerschap wordt ingevoerd, gekoppeld aan een uurtarief. Het verduidelijkingsdeel wordt geschrapt en vervangen door de Zelfstandigenwet, die gefaseerd volgt. Een concreet tijdpad is er nog niet.

Wat dit praktisch betekent: er verandert voorlopig nog niets aan hoe de Belastingdienst arbeidsrelaties beoordeelt. Richt je inhuur nu al goed in op basis van de huidige praktijktoets, dan kom je straks niet voor verrassingen te staan.

Dit artikel geeft praktische uitleg en is geen juridisch advies. Regels en uitvoering kunnen wijzigen. Twijfel je over een specifieke situatie? Bespreek het met een jurist, een (loon)boekhouder of een adviseur. Je kunt ook terecht bij je brancheorganisatie of vakbond.