Projecten / Afspraken

Programma 'Verbetering arbeidsvoorwaarden en collectieve afspraken'

In november 2021 startte Platform ACCT het driejarige programma 'Verbetering Arbeidsvoorwaarden en Collectieve Afspraken' om de totstandkoming van collectieve afspraken over betere arbeidsvoorwaarden binnen verschillende disciplines in de culturele en creatieve sector te bevorderen. Programmamanager Noud van de Rhee gaat hier in opdracht van Platform ACCT in nauwe samenwerking met relevante en verantwoordelijke partijen op projectmatige wijze aan werken. We gaan de opgedane kennis borgen en delen met de brede sector. Het programma wordt gefinancierd door het ministerie van OCW.

Korte voorgeschiedenis
Het verbeteren van arbeidsvoorwaarden was een van de hoofdthema's van de Arbeidsmarktagenda Culturele en Creatieve Sector. Binnen dit thema onderzocht Henk Vinken (HTH Research) de werking van Honorariumrichtlijnen binnen diverse disciplines, en hoe de inkomenspositie van werkenden in de sector verbeterd kan worden door het maken van Tariefafspraken. Platform ACCT maakte als onderdeel van het thema 'Afspraken' in 2020 een brede inventarisatie onder (freelance) makers in meerdere beroepsgroepen (freelance pop/klassiek musici, archeologie, cultuureducatie, ontwerp, film en media) om de urgenties en uitdagingen op het gebied van arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden beter in kaart te krijgen. Het rapport Betere Arbeidsvoorwaarden en Werkomstandigheden verscheen in april 2021 en vormt de basis voor de vervolgstappen. Meer informatie over dit traject vind je hier. Gelet op de actuele situatie zijn de activiteiten meer dan ooit noodzakelijk; de coronacrisis left genadeloos de kwetsbare positie van de vele zzp'ers en flexwerkers bloot.

Doelstellingen stimuleringsprogramma
Veel werkenden in de culturele en creatieve sector hebben tijdelijke contracten, gemiddeld lage inkomens en geen (financiële) ruimte voor pensioenopbouw, scholing en/of een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Het versterken van hun inkomenspositie en ontwikkeling van toekomstbestendige arbeidsvoorwaarden stimuleert ook de bloeiende sector, die ook van waarde is voor de economie en maatschappij als geheel. Met behulp van een projectsubsidie vanuit het ministerie van OCW moet het stimuleringsprogramma binnen Platform ACCT deze versterking en ontwikkeling bevorderen en zoveel mogelijk realiseren, dat is het doel. Het gaat uitdrukkelijk om de arbeidssituatie van alle werkenden: loondienst, zzp'ers en hybriden, wel en niet gesubsidieerden, de vele stagiairs, vrijwilligers en starters. Het programma baseert zich op onderzoek naar de status van de arbeidsvoorwaarden en contractafspraken in verschillende deelsectoren. De beoogde verbeteringen moeten een duurzaam karakter hebben en faciliteert daarom werkenden, organisaties en samenwerkingsverbanden bij het proces naar betere afspraken. Bij de start zijn zes deelsectoren benoemd die als eerste aan bod komen. Dit aantal zal groeien en relevante bevindingen worden aan de gehele sector gemeld.

Stappenplan via ketentafels per deelsector
Een belangrijk aspect van het stimuleringsprogramma is het faciliteren en ondersteunen van het overleg tussen alle partijen uit een ‘bedrijfskolom’ die invloed hebben op de prijs van arbeid. Dit gebeurt per deelsector via een zogeheten ketentafel onder leiding van een onafhankelijk voorzitter.

Een tafel kan verschillende stappen zetten, zoals:
• nader onderzoek laten doen naar de concrete positie van de werkenden;
• meer bewustwording scheppen over de actuele arbeidssituatie binnen de deelsector en bij beleidsmakers bijvoorbeeld met inzet van aanjagers/rolmodellen;
• ontwikkeling van instrumenten zoals een benchmark, handleiding, richtlijnen;
• een structurele dialoog aansnijden;
• handhaving van de afgesproken verbeteringen in het leven roepen.

Het is de bedoeling dat het opzetten van deze stappen afgebakend in inhoud en tijd plus resultaatgericht is, voor eventuele kosten kan een deelsector een beroep doen op het programma. Gedurende een jaar is er sprake van intensieve begeleiding, waar nodig met aanvullende activiteiten in het jaar erna. Het is de bedoeling in deze periode een stevig netwerk te creëren zodat een ketentafel uiteindelijk zelfstandig verder gaat met de arbeidsvoorwaarden die zij agendeert.

In drie jaar maximaal 18 deelsectoren
De culturele en creatieve sector is heel breed en gevarieerd, dus er moet binnen het driejarige programma een volgorde in deelsectoren worden gehanteerd. Per jaar kunnen er zes begeleid worden met een mogelijke uitloop, in totaal dus maximaal 18. Op verzoek van Platform ACCT is in maart 2021 een onafhankelijk onderzoek verschenen over de arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden van freelance musici (pop en klassiek) en archeologen. En door middel van een rondetafel zijn de behoeftes opgehaald onder ontwerpers, professionals in cultuureducatie en amateurkunst, filmcrew en mediaprofessionals. Zij worden nu als eerste benaderd om deel te nemen. Ook fotografen hebben inmiddels expliciet belangstelling getoond. Andere betrokkenen kunnen zich eveneens aanmelden. Als er sprake is van een slechte situatie bij de arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden maar er toch vanuit een deelsector geen directe vraag komt, dan kunnen de rijkscultuurfondsen een signalerende en stimulerende rol krijgen.

Vijf typen instrumenten/resultaten
Het stimuleringsprogramma kan verschillende instrumenten/resultaten opleveren, afhankelijk van de wensen en mogelijkheden binnen een deelsector. HTH Research heeft op verzoek van Platform ACCT in maart 2021 daarvoor de volgende vijf referentiepunten voorgesteld, die oplopen qua zwaarte: goede voorbeelden, een begrijpelijk kader voor begrippen binnen de deelsectoren, handleidingen voor het tot stand komen van goede afspraken, richtlijnen voor beloningen en andere arbeidsvoorwaarden en normen of cao-afspraken voor de diverse deelsectoren.

Meer informatie en contact
Voor vragen, opmerkingen en/of aanmeldingen kun je nader contact opnemen met Programmamanager Noud van de Rhee, noud@platformacct.nl, tel. 06-51491155.

Contact

Voor meer informatie Platform Arbeidsmarkt Culturele en Creatieve Toekomst kun je contact opnemen met secretaris Wim Kronemeijer via info@platformacct.nl

Meld je aan voor onze nieuwsbrief