Actueel / 23 december 2021

Arbeidsmarkt speerpunt in 2022

Aan het einde van het jaar is het gebruikelijk om zowel terug te kijken op het voorbije jaar als vooruit op wat gaat komen. En juist 2021 heeft ons geleerd dat vooruitkijken onmogelijk is in deze tijd. Evenals 2020 stond het afgelopen jaar vrijwel volledig in het teken van corona. Programma’s moesten aangepast worden, voorstellingen en tentoonstellingen geannuleerd. Ontmoeting was amper mogelijk en ook thuis waren er voor veel mensen zorgen. Over gezondheid van familieleden en vrienden. En over inkomen.

Platform ACCT is begin 2020 opgericht met een brede doelstelling: het blijvend versterken van de arbeidsmarkt van de culturele en creatieve sector en het verbeteren van de positie van werkenden daarin. Juist in deze tijd, waarin culturele instellingen kampen met grote onzekerheid over programmering en bezoekerscijfers en werkenden inkomen zagen verdampen, blijkt dat die doelstelling meer dan ooit nodig is.

En er is wat dat betreft goed nieuws. In het coalitieakkoord krijgt het verbeteren van de arbeidsmarkt in het algemeen, maar ook de positie van werkenden in de culturele en creatieve sector in het bijzonder, veel aandacht. Het lijkt erop dat eerdere signalen van o.a. de SER, Raad voor Cultuur, Kunsten ’92, de Creatieve Coalitie en Kunstenbond zijn gehoord. En dat is hoopvol.

De Rijksoverheid heeft sinds het begin van de coronacrisis samen met gemeenten, provincies en (private) fondsen gezorgd voor noodsteun, specifiek gericht op de culturele en creatieve sector. Dankzij die steun zijn veel instellingen overeind gebleven. Tegelijk is ook geconstateerd dat werkenden in de sector, waaronder veel zzp’ers en freelancers, veelal niet in aanmerking kwamen voor steun. En doordat er geen werk was ontstond er een forse daling van inkomen en zagen veel werkenden zich genoodzaakt om eigen middelen, zoals pensioen- en spaargeld, in te zetten.

In het kader van de coronacrisis voerde Platform ACCT in de zomer van 2021 op verzoek van de Taskforce Culturele en Creatieve Sector gesprekken met betrokkenen over de steunpakketten. Met als basis het Boekman onderzoek “ongelijk getroffen, ongelijk gesteund” is verkend in hoeverre het mogelijk was om noodsteun bedoeld voor instellingen “door te laten druppelen” naar zzp’ers en freelancers (trickle-down). Naar aanleiding van de gesprekken is een rapportage met aanbevelingen en vervolgacties opgesteld. De rapportage is beschikbaar gesteld aan stakeholders, waaronder het Ministerie van OCW. Conclusies en aanbevelingen worden zoveel als mogelijk meegenomen in eventuele nieuwe steunpakketten, maar ook in de route naar herstel van de sector.

Naast activiteiten die het in teken stonden van corona hebben we in 2021 veel projecten uitgevoerd met als doel te komen tot het verbeteren van de arbeidsmarkt – en specifiek de positie van werkenden. Er is gewerkt aan initiatieven om het verdienvermogen voor de sector te vergroten, te investeren in leven lang leren, ontwikkelen en professionaliseren en te komen tot afspraken ter verbetering van de arbeidsmarktpositie van werkenden. In onze nieuwsbrieven van het afgelopen jaar zijn regelmatig projecten uitgelicht, enkele tref je hieronder nogmaals aan.

Samen met voordekunst en CineCrowd werkten we aan een programma om de bekendheid en bewustwording van particulier schenken te vergroten én stimuleren. Met matchfunding via het Prins Bernhard Cultuurfonds en van het Ministerie van OCW zijn in het hele land honderden creatieve projecten gesteund. Verder zijn er o.a. tools voor relatiebeheer en campagnes ontwikkeld om donateurs te bereiken.

Met het oog op de gevolgen van de coronacrisis is samen met Cultuur+Ondernemen onderzocht welke kansen er zijn voor scheppend kunstenaars en andere makers op het gebied van hybride ondernemen. In diverse sessies is met direct betrokkenen bekeken hoe digitalisering en het aanbieden van zowel offline als online werk en content de beroepspraktijk kan versterken en daarmee het verdienvermogen kan vergroten.

Slim gebruik van publieksdata is relevanter geworden voor zowel instellingen als producenten en makers. In 2020 bleek uit onderzoek van het CJP al dat publieksdata voor de sector vooral interessant is voor het vergroten van het potentieel aantal bezoekers (en daarmee inkomsten). Sinds september 2021 is Platform ACCT aangesloten bij de Taskforce Publieksdata van DEN. De Taskforce onderzoekt aan welke vormen van publieksdata behoefte is in de sector, onder meer door het uitvoeren van concrete pilots in verschillende regio’s waarbij de nadruk ligt op het verbreden en verdiepen van doelgroepen.

Naar aanleiding van verkennend onderzoek en rondetafel gesprekken met onder meer freelance musici, archeologen, ontwerpers en filmcrews in 2020 is het afgelopen jaar een begin gemaakt met het programma “stimuleren arbeidsvoorwaarden en verbeteren contractafspraken.” Doel van dit meerjarige programma is om samen met sociale partners en brancheorganisaties tot afspraken over de verbetering van de positie van werkenden in (deze) deelsectoren te komen.

In december 2020 werd digiPACCT gelanceerd in de vorm van een online kennisbank. Deze kennisbank is het afgelopen jaar uitgebreid met verschillende tools, zoals een overzicht van de geldende cao’s in de sector en een tarieftool. De kennisbank wordt continu actueel gehouden en is uitgegroeid tot hét sectorale online platform op HRM en P&O gebied. Daarnaast is er een HR-community gelanceerd waarbij ondertussen zo’n 150 professionals uit de sector zijn aangesloten. Dit netwerk komt maandelijks (online) bij elkaar om urgenties en oplossingen met elkaar te bespreken en kennis te delen.

Werktuig PPO heeft zich het afgelopen jaar met name gericht op zelfstandig werkenden. De cofinancieringsbijdrage vanuit Werktuig PPO is met behulp van extra middelen uit de corona noodsteunpakketten tijdelijk verhoogd van 1/3 naar 2/3. In november 2021 is tijdens het jaarlijkse Platform ACCT event de 10.000ste aanvrager in het zonnetje gezet. Een mijlpaal voor een opleidingstool in de sector: nooit eerder deden zoveel werkenden een dergelijke aanvraag. In 2021 zijn verder met behulp van een expertgroep en klankbordgroep stappen gezet voor verduurzaming van PPO met als doel een instrument te ontwikkelen dat tot in lengte van jaren beschikbaar blijft voor de sector.

Zoals eerder aangehaald, is het in deze tijd extra lastig om exact te voorspellen wat het nieuwe jaar gaat brengen. Bij het versturen van de laatste nieuwsbrief van het jaar, zitten we als land en dus als sector in een nieuwe volledige lockdown. Wie had dat twee weken geleden gedacht?

Ondanks toezeggingen van de Rijksoverheid, lagere overheden en (private) fondsen over nieuwe noodsteun, blijft er onzekerheid bestaan over wat wel en niet mogelijk is in theaters, musea en bijvoorbeeld tijdens festivals. Werkenden hebben wederom geen werk, met alle gevolgen van dien voor het inkomen.

Platform ACCT zal in 2022 juist daarom verder werken aan projecten en programma’s die de arbeidsmarkt versterken, maar ook initiatieven lanceren als de actualiteit daar om vraagt. Het komende jaar gaat daarbij bijzondere aandacht uit naar de coronacrisis en de effecten van beperkende maatregelen op instellingen en werkenden in de sector.

Sjoerd Feitsma
Directeur Platform ACCT

Contact

Voor meer informatie Platform Arbeidsmarkt Culturele en Creatieve Toekomst kun je contact opnemen met secretaris Wim Kronemeijer via info@platformacct.nl

Meld je aan voor onze nieuwsbrief